ETKİLEŞİM AĞLARI

Konya Ovası, tarım arazileri, kil ve sazlıkların ötesinde kısıtlı temel kaynaklara sahip kapalı alüvyal bir havzadır. En eski dönemlerden itibaren ovada yaşayan topluluklar, inşaat, alet, ve kıyafet için hammadde tedarik etmek amacıyla komşu gruplarla ağlar oluşturmak ve bunları idame ettirmek zorunda kalmışlardır (şekil 1). Bu malzemeleri; yontma taş (keskin aletler ve silahlar/av alet edevatları için), sürtme taş (baltalar, boncuklar/pendantlar, ezgi aletleri ve inşa malzemeleri için), pigmentler (çanak çömlek, dokuma, deri ve duvar boyama için), kereste (nesneler ve binalar için), metal (Kalkolitik’te başlamıştır) ve tuz (yemek pişirme ve besinlerin uzun süre saklanması için) oluşturmaktadır.

Pınarbaşı, Boncuklu Höyük ve Çatalhöyük’teki kazılardan gelen kanıtlar, bu tür ağların Epipaleolitik’te (yaklaşık MÖ 14.-13. binyıllar) kullanılmaya başlandığını ve Neolitik Dönem boyunca da 200-300 km ye kadar mesafeye erişerek daha karmaşık hale geldiğini göstermektedir. Erken uzun mesafe değiş tokuşunun en belirgin örneklerinden bazıları, Kapadokya obsidiyeninin yaygın kullanımı, çeşitli kaynaklardan gelen birkaç çeşit çakmaktaşı ve boncuk üretimi için sayısız türde sürtme taşıdır.

KRASP, Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü’nün depolarında bulunan malzemeler ve sürdürülen yüzey araştırmasından elde edilen yontma taş buluntu grupları üzerinden yapılan taşınabilir XRF analiziyle hammadde tedarikinin nasıl ve nereden olabileceğini incelemektedir.

Bir başka analiz basamağı, seramik ürünlerin değiş tokuş ağlarına odaklanmaktadır. Örneğin, KRASP, “Konya Havzası Metalik Malları” olarak adlandırılan istisnai bir Erken Tunç Çağı II (yaklaşık MÖ 2800-2400) mal grubunun detaylı bir kronolojik tipolojisi, teknolojik işlevi ve kimyasal yapısını anlamak üzere analiz yapmaktadır. Analizimiz, bu olağandışı seramik ürünlerin, Beyşehir Gölü ve Niğde Ovası arasında, geniş bir alana yayılmış olduklarını göstermektedir (şekil 2). Bununla birlikte bu çanak-çömleğin üretimi, ovada bulunan ve benzer teknikler ve bezeme motifleri kullanarak üretim yapan çok az sayıdaki merkezle kısıtlıdır. Konya Havzası Metalik Malları’nın üstün nitelikli ve standartlaşmış üretimi; bu mal grubunun, Batı ve Orta Anadolu’daki özelleşmiş seramik üretiminin en erken örneği olduğunu ortaya koymaktadır.